Tamin'ny volana Aogositra, nanambara ireo simia fa afaka manao izay toa tsy azo natao hatry ny ela izy ireo: mandrava ny sasany amin'ireo loto organika maharitra indrindra amin'ny toe-javatra malefaka. Ny akora per- sy polyfluoroalkyl (PFAS), izay matetika antsoina hoe zavatra simika mandrakizay, dia miangona ao amin'ny tontolo iainana sy ny vatantsika amin'ny tahan'ny mampatahotra. Ny faharetany, izay miorim-paka amin'ny fifamatoran'ny karbônina-fluorine sarotra rava, dia mahatonga ny PFAS ho tena ilaina amin'ny maha-coating tsy tantera-drano sy tsy miraikitra ary foam famonoana afo, saingy midika izany fa maharitra mandritra ny taonjato maro ireo zavatra simika ireo. Ny sasany amin'ireo mpikambana ao amin'ity kilasy lehibe ity dia fantatra fa misy poizina.
Ny ekipa, notarihin'i William Dichtel, simista ao amin'ny Oniversiten'i Northwestern sy Brittany Trang, mpianatra nahazo diplaoma tamin'izany fotoana izany, dia nahita fahalemena tao amin'ny asidra karboksilika perfluoroalkyl sy ny simika GenX, izay anisan'ny kilasy hafa amin'ny PFAS. Ny fanafanana ireo singa ao anaty solvent dia manapaka ny vondrona asidra karboksilika ao amin'ireo simika; ny fanampiana ny hydroxide sodium no manao ny ambin'ny asa, ka mamela ion fluoride sy molekiola organika tsy dia manimba loatra. Io fahatapahan'ny fatorana C–F tena matanjaka io dia azo tanterahina amin'ny 120 °C fotsiny (Science 2022, DOI: 10.1126/science.abm8868). Manantena ny mpahay siansa fa hitsapa ny fomba amin'ny karazana PFAS hafa.
Talohan'ity asa ity, ny paikady tsara indrindra hanarenana ny PFAS dia ny fanalana ireo singa simika na ny fandravana azy ireo amin'ny mari-pana avo dia avo amin'ny fampiasana angovo be dia be—izay mety tsy hahomby tanteraka akory, hoy i Jennifer Faust, simia ao amin'ny College of Wooster. "Izany no mahatonga ity dingana amin'ny mari-pana ambany ity ho tena mampanantena," hoy izy.
Noraisina tsara ity fomba vaovao ity raha jerena ireo zavatra hita tamin'ny taona 2022 momba ny PFAS. Tamin'ny volana Aogositra, nitatitra ireo mpikaroka avy ao amin'ny Oniversiten'i Stockholm notarihin'i Ian Cousins fa ny ranon'orana manerana izao tontolo izao dia misy asidra perfluorooctanoic (PFOA) izay mihoatra ny haavon'ny torohevitry ny US Environmental Protection Agency ho an'io akora simika io ao anaty rano fisotro (Environ. Sci. Technol. 2022, DOI: 10.1021/acs.est.2c02765). Nahita haavon'ny PFAS hafa avo lenta ao anaty ranon'orana ihany koa ny fanadihadiana.
“Efa am-polony taona maro no tsy namokarana ny PFOA sy ny PFOS [asidra perfluorooctanesulfonic], ka mampiseho izany ny faharetan'izy ireo,” hoy i Faust. “Tsy nieritreritra aho hoe hisy betsaka toy izao.” Ny asan'i Cousins, hoy izy, “no tena tendron'ny vongan-dranomandry.” Nahita karazana PFAS vaovao kokoa i Faust—ireo izay tsy arahi-maso tsy tapaka ataon'ny EPA—ao anaty ranonorana amerikana amin'ny fifantohana ambony kokoa noho ireo akora efa tranainy ireo (Environ. Sci.: Processes Impacts 2022, DOI: 10.1039/d2em00349j).
Fotoana fandefasana: 19 Desambra 2022